Czereśnie pod osłonami

Dlaczego czereśnie pękają

Pękanie owoców to jedna z głównych przyczyn strat w uprawie czereśni. Oregon State University Extension (EM 9227, 2019) podaje, że kiedyś już 20–25% pękniętych owoców czyniło partię niehandlową. Dzięki nowym sorterom optycznym można dziś opłacalnie zebrać plon z pękaniem do 40%.

Według tego opracowania pękanie ma dwie przyczyny:

1. Woda na skórce dojrzewającego owocu. Owoc pobiera ją przez skórkę, aż ta pęka.
2. Gospodarka wodna drzewa. Przy zbyt mokrej glebie owoc pobiera wodę od strony korzeni, nawet gdy na skórce jest sucho.

Oregon State University wymienia też czynniki, które zwiększają ryzyko: bardzo obfite opady (ponad 1,5 cala, czyli ok. 38 mm), szczególnie gdy gleba jest blisko pełnego nasycenia. Ryzyko rośnie też przy słabym zawiązaniu i dużych owocach oraz po zastosowaniu kwasu giberelinowego w fazie słomkowej przy dużych opadach. Podatność zależy też od odmiany, czyli od budowy i grubości skórki.

IO zalicza małą podatność owoców na pękanie w czasie deszczu do pożądanych cech odmian do uprawy integrowanej. Instytut Ogrodnictwa – PIB prowadzi też prace hodowlane nad czereśniami deserowymi tolerancyjnymi na pękanie. Pęknięte owoce szybciej gniją: IO zauważa, że przy brunatnej zgniliźnie i szarej pleśni jako pierwsze gniją owoce spękane.

Co dają osłony nad sadem

Zadaszenia rzędów i wysokie tunele

Oregon State University opisuje dwa rozwiązania:

• Zwijane osłony nad rzędami. Mogą być bardzo skuteczne, ale są drogie i pracochłonne. W słońcu trzeba je zwijać, żeby nie przegrzać drzew, zapewnić przewiew i nie ograniczać fotosyntezy.
• Wysokie tunele. Zapobiegają pękaniu, bo osłaniają owoce przed deszczem. Są popularne w części europejskich regionów uprawy czereśni i były badane na Michigan State University.

Według tego samego źródła drewniane konstrukcje stosowane w Norwegii i innych krajach Europy łamią się przy silnym wietrze. Konstrukcje ze stali są mniej podatne na szkody wiatrowe, jeśli są dobrze zaprojektowane i zakotwione.

Wyniki badań

Badanie	Co sprawdzono	Wynik
Børve, Stensvand, Norwegia (2003)	okrycie od kwitnienia, 6–7 i 3–4 tygodnie przed zbiorem, brak okrycia	w 6 z 8 doświadczeń okrycie istotnie zmniejszyło gnicie owoców; w sadzie opryskiwanym gniło 48% owoców nieokrytych i 6–11% okrytych
BC Climate Change Adaptation Program, Kanada	wentylowane osłony nad sadem	mniej pękniętych owoców; wilgotność wyższa o 20–30%, nawadnianie mniejsze o 30%; osłony nie dały pełnej ochrony przed deszczem i gradem, ale wyraźnie ją poprawiły
Oregon State University (2019)	osłony a wilgotność	wilgotność pod osłoną zwykle nie wpływa na pękanie, ale może sprzyjać mączniakowi i brunatnej zgniliźnie

W badaniach kanadyjskich pod osłonami nie stwierdzono mączniaka. Oregon State University ostrzega, że wilgotność pod osłoną może mu sprzyjać. Wyniki zależą więc od klimatu i prowadzenia sadu. Wietrzenie i lustracja chorób pozostają obowiązkowe.

Kiedy okrywać czereśnie

W pracy Børve i Stensvanda zwykle okrywano drzewa na 3–4 tygodnie przed zbiorem, przede wszystkim po to, żeby zapobiec pękaniu. Autorzy porównali to z dłuższym okryciem:

• okrycie 6–7 tygodni przed zbiorem nie zmniejszyło gnicia bardziej niż okrycie 3–4 tygodnie przed zbiorem, ale mogło oszczędzić jeden zabieg fungicydowy,
• okrycie podczas opadów od kwitnienia do końca zbioru pozwoliło całkowicie pominąć opryski fungicydami przeciw gniciu owoców,
• dłuższe okrycie nie pogorszyło jakości owoców.

Oregon State University dodaje dwie uwagi praktyczne:

• Zima. Tam, gdzie pada dużo śniegu albo osłona zatrzymywałaby ciepło i utrudniała drzewom hartowanie, folię zdejmuje się jesienią i zakłada ponownie wiosną, po zapyleniu.
• Zapylanie pod osłoną. Jeśli osłony są założone w czasie kwitnienia, ule stawia się co najmniej 15 stóp (ok. 4,5 m) od tunelu, wylotem do porannego słońca, na podwyższeniu ok. 3 stóp (ok. 0,9 m).

Osłona nie zastępuje innych zabiegów. IO zaleca jako jeden ze sposobów ograniczania pękania opryski nawozami wapniowymi: rutynowo 3, 2 i 1 tydzień przed zbiorem albo bezpośrednio przed spodziewanym deszczem, zaczynając 3 tygodnie przed zbiorem.

Woda z dachu: rynny i drenaż

Ten punkt łatwo przeoczyć. Oregon State University ostrzega, że przy dużych opadach woda spływająca z osłony może przemoczyć glebę pod tunelem. Wtedy pęka nawet do 60% owoców, mimo że na ich powierzchni nie ma wody.

Zalecenia z tego źródła:

• rynna tunelu albo drenaż w rzędach nóg, które odprowadzą wodę ze strefy korzeni,
• sadzenie drzew na wałach lub podwyższonych zagonach,
• nawadnianie kroplowe, które utrzymuje glebę blisko pojemności polowej, bez przemoczenia, od fazy słomkowej do zbioru.

Nasze tunele zblokowane mają rynny między nawami, które zbierają deszczówkę z dachu. Odprowadzenie jej poza sad zaplanuj razem z projektem tunelu.

Wysokość: tunel musi być wyższy od sadu

Czereśnia to drzewo, nie krzew. Tunel nad sadem musi zmieścić koronę, zostawić zapas pod folią i miejsce na opryskiwacz, platformy i zbiór.

• budujemy tunele do 5 m wysokości na kotwach ze spęczeniem (1,25–2,0 m),
• szerokość nawy 6–11 m, łuk okrągły lub gotycki,
• w tunelach zblokowanych nogi 2,5–3,5 m z łącznikiem Y, rury owalne 80×40 lub 90×50 mm (90×50: +29% wytrzymałości przy zbliżonej cenie),
• nogi i kotwy ze stali E370+Z275 (ok. 10% mocniejszej od S350+Z275, w tej samej cenie), wręgi ze stali S350+Z275,
• folia pojedyncza 150–200 µm z gwarancją 3 lata.

Dobieramy ją na wizycie w sadzie.

Sprawdź ofertę tuneli pod czereśnie albo zacznij od konfiguratora.