Borówka amerykańska pod osłonami

Po co osłaniać borówkę wysoką

Borówka to krzew wieloletni, a plantacja to inwestycja na lata. Osłona nie zastąpi dobrej agrotechniki, ale ogranicza kilka ryzyk, na które w polu nie ma prostego sposobu.

Deszcz w czasie kwitnienia i zbioru

Metodyka integrowanej ochrony borówki wysokiej IO opisuje szarą pleśń jako chorobę o dużej szkodliwości, szczególnie w latach z dużą ilością deszczu w czasie kwitnienia i zbiorów. Może powodować znaczne straty plonu. Podobnie opisana jest antraknoza: duża szkodliwość, szczególnie w latach deszczowych.

Tunel z nawadnianiem kroplowym trzyma wodę z dala od kwiatów i owoców. IO zaleca kroplówkę na plantacjach intensywnych. Jeśli plantacja jest deszczowana, zabieg najlepiej wykonać rano, żeby liście szybko wyschły.

Pękanie owoców

W zaleceniach IO-PIB dotyczących przechowywania borówki (2023) spękania owoców wymieniono obok więdnięcia i oparzeń słonecznych wśród zaburzeń, które mogą powodować największe straty. Te same zalecenia wskazują niesprzyjającą pogodę w sezonie jako jeden z poważnych problemów producentów.

Badania USDA i University of Southern Mississippi (HortScience, 2007) pokazały, że deszcz padający przed zbiorem na owoce dojrzałe lub prawie dojrzałe może powodować pękanie. Wieloletnie obserwacje polowe wykazały, że podatność bardzo zależy od odmiany. Badanie dotyczyło borówki typu rabbiteye i południowej, a nie odmian typu północnego, które dominują w Polsce.

Przymrozki i wcześniejszy zbiór

Przegląd badań University of Florida (Fang i in., 2020) podsumowuje, że mikroklimat tunelu:

• przyspiesza kwitnienie i dojrzewanie owoców,
• może poprawić plon i jakość owoców oraz wydłużyć sezon zbioru,
• zmniejsza straty owoców od deszczu i przymrozku.

W cytowanych badaniach odmiany ‘Snowchaser’, ‘Emerald’, ‘Jewel’ i ‘O’Neal’ w tunelach były gotowe do zbioru prawie miesiąc wcześniej niż w polu. To odmiany południowe w ciepłym klimacie.

Ten sam przegląd ostrzega, że tunel bez ogrzewania nie zawsze wystarczy do ochrony przed mrozem w czasie kwitnienia. Plantatorzy w USA dodatkowo zraszają wtedy rośliny w tunelu. W polu IO-PIB opisuje deszczowanie przeciwprzymrozkowe, które może chronić kwiaty nawet przy spadku temperatury do −5°C.

Czego pilnować pod folią

Upał. Według University of Florida temperatura powietrza powyżej 30°C obniża fotosyntezę borówki, a ciepłe noce (21°C) mogą zmniejszać zawiązywanie owoców. Tunele wietrzy się zwykle już od ok. 10°C. Bez automatycznie zwijanych boków to praca ręczna.

Zapylanie. Pszczoła miodna jest najaktywniejsza przy ok. 20°C, a w ciepłym, zamkniętym tunelu może pracować gorzej. University of Florida wskazuje dwa rozwiązania: otwierane boki albo trzmiele wstawione do tunelu.

Donice czy grunt

Wymagania glebowe	kwaśna gleba bogata w materię organiczną	niezależne od gleby na działce
Podłoże	gleba poprawiona przed sadzeniem	torf, włókno kokosowe, perlit, w mieszankach
Nawadnianie	kroplowe lub deszczowanie	kroplowe, dawki korygowane według odcieku
Ryzyka	choroby glebowe, nieodpowiedni odczyn	wahania temperatury podłoża, wywracanie krzewów przez wiatr

University of Florida opisuje uprawę w pojemnikach jako sposób na produkcję tam, gdzie gleba się nie nadaje. Pozwala precyzyjnie sterować odżywianiem i ominąć problemy glebowe. W środkowej Florydzie stosowano zwykle pojemniki 56–95 l. Pojemniki mniejsze niż 38 l obniżały plon. Krzewy w małych donicach mogą się przewracać przy silnym wietrze i wymagają podpór.

Słoweński zespół z Uniwersytetu w Lublanie (2022) porównał uprawę w donicach i na zagonie pod tunelem. Wilgotność podłoża była podobna, ale temperatura w donicach wahała się bardziej. Wzrost krzewów ‘Duke’ i ‘Aurora’ był w donicach słabszy. ‘Aurora’ plonowała w donicach słabiej, ‘Brigitta’ lepiej. Autorzy uznali donice za przydatną metodę dla ‘Duke’ i ‘Brigitty’.

Wniosek: wybór systemu zależy od odmiany i warunków w gospodarstwie.

Wysokość tunelu a krzewy

Tunel pod borówkę stoi nad krzewem wieloletnim. Trzeba więc liczyć wysokość dorosłego krzewu, a nie sadzonki, do tego miejsce na zbiór i przejazd. IO-PIB podaje rozstawy:

• przy zbiorze ręcznym na słabszych glebach 2,5–3,0 m między rzędami i 0,8–1,0 m w rzędzie,
• na większych plantacjach 3,0–3,5 m między rzędami i 0,8–1,2 m w rzędzie,
• przy zbiorze maszynowym 3,5–4,0 m między rzędami.

Szerokość nawy dobiera się więc do wielokrotności rozstawy rzędów. Budujemy nawy o szerokości 6–11 m i tunele do 5 m wysokości na kotwach ze spęczeniem (1,25–2,0 m).

Tunele zblokowane na większy areał

Na plantacje liczone w hektarach polecamy tunele zblokowane:

• nawy połączone na wspólnych rzędach nóg (nogi typu Y wkręcane w ziemię, 2,5–3,5 m),
• rynny i zbieranie deszczówki,
• niższy koszt za m² niż przy tunelach pojedynczych, ceny na stronie cena tuneli foliowych,
• nogi i kotwy ze stali E370+Z275, wręgi ze stali S350+Z275, łuk okrągły lub gotycki,
• folia pojedyncza 150–200 µm z gwarancją 3 lata.

Tunel pojedynczy jest w środku cieplejszy i łatwo go przenieść. Sprawdza się przy bardzo wczesnej uprawie i na mniejszych kwaterach.

Konfigurację dobieramy na miejscu, pod rozstawę rzędów i sposób zbioru. Zacznij od konfiguratora albo zobacz tunele pod borówki.